Maak kennis met de kunstenaars
We laten je graag kennismaken met de kunstenaars die bij hebben gedragen aan de zintuiglijke beleving in Sensory MoMa. Naast een korte tekstuele introductie, heeft Mirjam een aantal van hen ook geïnterviewd voor de Sensory MoMa Podcast. Bij die kunstenaars vind je een knop onder de tekst die naar de video van de opname leidt op YouTube.
Allard Medema
Allard Medema is een beeldend kunstenaar die zich specialiseert in het creëren van unieke audiobelevingen. Met zijn theatrale stem neemt hij zijn publiek mee op een reis die zowel verwondering als vreugde brengt. Zijn doel is om mensen even te laten ontsnappen aan de dagelijkse sleur en hen te verbinden met zijn werk én met elkaar. “Mijn werk draait om ontmoeting en verbinding,” zegt Allard. “Ik wil dat de bezoeker deel uitmaakt van mijn kunst, zodat zij dezelfde ervaring doormaken als ik voor ogen heb.”
In zijn project ‘Mondfulness’ bij Sensory MoMa nodigt Allard de bezoeker uit voor een meditatief eetmoment. Deze ervaring prikkelt de zintuigen en versterkt de connectie met het hier en nu, waardoor de bezoeker volledig wordt ondergedompeld in de beleving.
Bas Leijenhorst
Bas Leijenhorst (1992) is visueel beperkt, ziet alleen licht en donker maar dat weerhoudt hem er niet van om als autodidact voelbare kunst te maken.
Uit zijn hoofd, met een prikpen schept Bas de contouren van zijn kunstwerk, die hij daarna met 260 viltstiften inkleurt. De kleuren zijn voor de zienden, de contouren voor blinden en slechtzienden, of je kunt ze allebei ervaren!
Omdat hij alles kleurt, maar geen idee heeft welke kleur hij de vormen geeft, ontstaat een vrolijk samenspel van kleuren en schakeringen.
Normaal is kunst niet om aan te raken, maar Bas pleit er voor dat (zijn) kunst wèl aangeraakt en gevoeld wordt. Kortom, bekijk het eens door de ogen van Bas!
Bastiaen Bot
Bastiaen Bot (1967) is docent en beeldend kunstenaar. Opgeleid als grafisch vormgever liet hij zijn ontwerppraktijk rond 2020 achter zich om zich om te scholen als leraar beeldend kunst. Inmiddels geeft hij les op een middelbare school.
Tot zijn fascinaties behoren onder meer strips en grafische technieken die hij met nieuwe media als lasersnijden en 3D printen weet te creëren.
Bob Wijnen
Bob Wijnen is een pianist en hammondorganist die met veel gevoel en diepgang speelt, maar het oergevoel in de jazz niet schuwt. Als veelgevraagd begeleider staat hij bekend om zijn geweldige gehoor en is daarnaast ook een elegante en avontuurlijke solist. Voor het museum heeft hij de Sensory MoMA jingle en compositie gemaakt op Victory boogie woogie muziek. Deze muziek heeft Sjoerd geïnspireerd tot het maken van het schilderij dat in het museum staat. Nu komen dankzij Bob het schilderij en de muziek samen met de geuren van Jorg.
Frank ter Beek
Vanuit vrije experimenten met materialen, voorwerpen en vormen ontstaan mijn sculpturen, videoperformances, foto’s en installaties. Humoristisch, een beetje absurd, maar vooral sensueel en tactiel. Alles is voor mij materiaal: lood, was, water, lucht, pixels, printerinkt en mijn eigen lichaam.
Door mijn visuele beperking spelen de handen en de tast een centrale rol. Uit de wisselwerking tussen zien en voelen groeit een persoonlijke beeldtaal: speels, onvolmaakt en tastbaar. Mijn werk nodigt uit om niet alleen te kijken, maar ook te voelen en te bewegen.
De grens tussen stilstaand en bewegend beeld fascineert me: wanneer komt een sculptuur in beweging, of een videobeeld tot stilstand? In mijn performances gebruik ik mijn eigen lichaam als materiaal, in mijn sculpturen echo’s van het menselijke lijf.
Kunst maken is voor mij een fysieke handeling — direct, tijdelijk en intiem. Alsof het werk net ontsnapt is aan het maakproces. Ik wil dat ook de toeschouwer dat fysieke ervaart: kunst niet alleen met de ogen, maar met het hele lichaam waarnemen.
Geeske van Voorthuijsen
Geeske van Voorthuijsen is een slechthorende Nederlandse grafisch ontwerper, bekend om haar werk en inzet voor de dovengemeenschap. Ze heeft zich onderscheiden door haar creatieve werk en haar betrokkenheid bij toegankelijkheid en inclusiviteit, met een focus op de ervaringen van slechthorenden en doven.
Ze is ook actief geweest in het ontwerpen van visuele communicatie die aandacht vestigt op de uitdagingen van slechthorenden, en pleit voor meer bewustzijn en begrip binnen de maatschappij. Haar werk benadrukt vaak de noodzaak van inclusieve ontwerpen die rekening houden met de behoeften van mensen met gehoorverlies.
Voor Sensory MoMa maakte Geeske illustraties waarop alle zintuigen te zien zijn.
George Kabel
George Kabel (1955) was al op jonge leeftijd actief als tekenaar en schilder. Rond zijn dertigste verloor hij echter zijn zicht door het Usher-syndroom. Ondanks deze ingrijpende verandering ontdekte George dat het aanraken van beeldhouwwerken hem weer in contact bracht met de wereld van de beeldende kunst. Dit besef leidde tot zijn passie voor beeldhouwen. Na het volgen van enkele workshops besloot hij zelf driedimensionale kunst te gaan creëren.
Rond 1995 begon George met het maken van sculpturen in keramiek en later ook in hardere natuursteen zoals hardsteen en marmer.
Voor George is de tastzin de kern van zijn creatieve proces; zijn sculpturen moeten beweging en verandering suggereren, waarbij hij vaak abstraheert naar geometrische en organische vormen. Deze ‘tastvorm’ is niet alleen een vormelement, maar ook de drager van betekenis in zijn werk.
Ildikó Boronkay
Als iemand laat zien dat aangeboren doofheid een succesvolle carrière als kunstenaar en grafische vormgever niet in de weg hoeft te zitten, dan is het Ildikó Boronkay. Dankzij haar creativiteit, talent en doorzettingsvermogen heeft ze de afgelopen tientallen jaren een indrukwekkend cv opgebouwd, zowel in loondienst als zelfstandig. Ze maakt heel diverse schilderijen en keramieken. Een door opdrachtgevers genoemd compliment is dat ze goed aanvoelt wat hun wensen zijn en een uniek kunstwerk weet te creëren.
Zo maakte ze voor Sensory MoMa een aantal kunstwerken van keramiek. Ze signeert haar kunst met Ildi, haar afgekorte Hongaarse naam.
Jofke van Loon
We leven in een visueel ingestelde wereld. Wat we ergens van vinden is voor een groot deel afhankelijk van wat we zien. De meeste tekens en signalen die ons wegwijs moeten maken in de maatschappij zijn visueel. In het onderwijs wordt theorie onderbouwd met illustraties en afbeeldingen. Als iemand vraagt: ‘Waar ben je?’ zeggen we automatisch ‘hier’. Maar waar is hier als je niets kunt zien? Wat is de kleur groen, als je deze nog nooit gezien hebt? Wat kun je met beeldende kunst als je geen beelden ziet?
Jofke van Loon ontwikkelde de methode ‘Taktila’. Dat is een voelbaar kleurensysteem, waarmee we de visuele wereld vertalen naar een voelbare. Zo maakt zij het mogelijk dat ook mensen met een visuele beperking een schilderij als de Boogie Woogie kunnen ervaren.
Jorg Hempenius
Als je naar binnen stapt in het Sensory MoMa kom je als eerste bij de poëtische installatie van Mira Ticheler met de titel ‘De geur van thuis’. Voor deze installatie werkte zij samen met geurexpert Jorg Hempenius. Elke steen in het kunstwerk van Mira heeft een sleutelgat. En als je je neus voor het sleutelgat houdt, dan ruik je steeds weer een andere geur.
Jorg streeft ernaar om geur op een manier in te zetten die een blijvende impact maakt. Of het nu gaat om het oproepen van nieuwe herinneringen of het herbeleven van oude, zijn geuren raken mensen diep. Hij brengt kunstwerken, schilderijen en zelfs films en presentaties tot leven door geur een centrale rol te geven. Waar geur impact kan maken, daar is Jorg te vinden. En dus ook in het Sensory MoMa. Laat je neus zijn werk doen en ga ontdekken welke geuren er allemaal in de kunstwerken zijn verwerkt. We zijn benieuwd of je ze kunt ontdekken en welke herinneringen het bij jou oproept.
Mira Ticheler
Mira Ticheler is een conceptueel kunstenaar en ruimtelijk ontwerper die mensen inspireert om hun creativiteit te herontdekken. Na haar afstuderen in 2009 aan de kunstacademie in Den Haag, richtte zij zich op het creëren van ruimtelijke objecten en totaalbelevingen. Haar werk, vaak begonnen vanuit een bepaald thema, omvat community art-projecten die bijzondere samenwerkingen en betrokkenheid stimuleren. Naast haar artistieke werk is Mira medeoprichter van stichting CitySenses, de Seizoensacademie en cultuurcentrum Pygmalion Poort.
Haar doel is om mensen uit hun comfortzone te halen en opnieuw in verbinding te brengen met de creativiteit in zichzelf.
Mirjam Koornneef
Mirjam Koornneef, met een afgeronde opleiding als kunstenares en medeoprichter van Sensory MoMa en stichting Oren en Ogen Tekort en founder van Equal Recruitment, verbindt ze mensen niet alleen in woord, maar vooral in daad.
Waar anderen bruggen bouwen, brengt Mirjam mensen samen in een gedeelde kunstervaring. Haar talent om een geweldig team van kunstenaars te verzamelen, is op zichzelf al een kunst.
In haar video kunstwerk zijn gedichten te zien en te horen die gemaakt zijn door blinde mensen. Deze zijn gemaakt in de stad en aan zee. Ieder gedicht is ingesproken door de maker zelf. Op de achtergrond van ieder gedicht is een beeld te zien die verwijst naar een specifieke oogziekte; denk aan staar, macula degeneratie, Usher, diabetes retina etc.
Paul Rozestraten
Mijn hele jeugd woonde ik naast het blindeninstituut in Grave. Op weg naar het stadje liep ik vaak binnendoor over het terrein. Het was er stil en soms beangstigend rustig.
Tijdens die wandelingen speelde ik ‘blindemannetje’: ik probeerde zo ver mogelijk te lopen zonder te kijken. Verder dan 25 meter kwam ik nooit — het is spannend en maakt je onzeker.
Met mijn werk wil ik een dialoog op gang brengen tussen zienden, slechtzienden en blinden.
Hier hebben slechtzienden en blinden juist een voorsprong, want zij zijn gewend om te voelen: blind of slechtziend zijn is een hele kunst.
Hoe ervaar je dit object als je een visuele handicap hebt en hoe ervaar je het als ziende?
Vraag het en kom in elkaars wereld.
Sjoerd van Rooij
Sjoerd van Rooij (doof), een grafisch ontwerper en kunstenaar uit Lichtenvoorde, brengt het onzichtbare geluid van alledaagse apparaten tot leven in zijn unieke kunstwerk. Doordat Sjoerd doof is, ervaart hij de wereld door trillingen, zoals die van een laptop of een cd-rom, en vertaalt deze gevoelservaringen naar visuele vormen. Zijn werk maakt de subtiele trillingen en bewegingen van het nummer wat Bob Wijnen schreef bij het Mondriaan kunstwerk geïnspireerd op Victory Boogie Woogie muziek zichtbaar en biedt een nieuw perspectief op geluid.
Sjoerd’s kunst is eerder getoond in Lichtenvoorde, Laag-Keppel en zelfs Den Haag. Hij streeft ernaar zijn grafische ontwerpen op grotere schaal tentoon te stellen, zodat meer mensen kunnen ervaren wat hij als dove kunstenaar voelt en overbrengt.
Zie je wel
Dankzij een mooie samenwerking met mensen met een visuele beperking heeft de organisatie ‘Zie je wel’ zich ontwikkeld tot experts op het gebied van non-visuele kunstbeleving. In eigen beheer én in opdracht verzorgen zij interactieve exposities met een samenspel van verschillende disciplines, waarbij de bezoeker bewust wordt van een andere manier van waarnemen. Door de multi-zintuiglijke benadering zijn de werken voor uiteenlopende doelgroepen érg inspirerend.
